Persartikelen

Praktijkvoorbeeld positief leer- en leefklimaat : verbinden en grenzen stellen doe je zo

Hoe bouw je een positief leer- en leefklimaat in een school waar moeilijk gedrag vaak deel is van de realiteit? In GO! Element Brugge doen ze dat met verbinding, duidelijke afspraken en herstel. Dat sluit aan bij de GO! tekst ‘Van grenzen stellen tot verbinden’: grenzen bieden houvast, zolang je ook de verbinding bewaart.

Annelore Delbecque is directeur van GO! Element in Brugge, een school voor buitengewoon secundair onderwijs. De school richt zich vooral op jongeren met socio-emotionele kwetsbaarheden, met een normale tot hoge begaafdheid (type 3 en 9). Acht jaar geleden startte de school met achttien leerlingen. Vandaag telt ze er 125. Naast haar werk als schooldirecteur begeleidt Annelore ook scholen en voorzieningen rond nieuwe autoriteit en herstelbeleid.

Binnen GO! 2030 is een positief leer- en leefklimaat een hefboom om elke leerling tot leren en groeien te brengen. In GO! Element zit die visie diep in de schoolwerking. De baseline zegt het zelf: sterk in verbinding.

Verbinden en corrigeren

Toen Annelore de school oprichtte, zocht ze naar een kader dat paste bij haar doelgroep. Zo groeide het Connect Correct Connect model. Dat is een combinatie van nieuwe autoriteit, het 4-lademodel van het GO! en de eigen schoolcontext. “Het uitgangspunt is eenvoudig: eerst verbinden, dan corrigeren en daarna opnieuw verbinden. We willen gedrag duidelijk markeren, maar niet automatisch sanctioneren. En als er een gevolg nodig is, moet dat logisch, transparant en herstelgericht zijn.”

Het model werkt met vier kleuren. In de groene kolom staan de basisregels: respectvol gedrag, rust en focus, actieve deelname en op tijd zijn. Die begrippen zijn concreet uitgewerkt. Respectvol gedrag betekent bijvoorbeeld: luisteren zonder te onderbreken, eerlijk iets zeggen zonder iemand te beledigen en de grens van een ander aanvaarden. Onbeleefd zijn tegen personeel of medeleerlingen valt in een volgende kolom. Gerichte agressie, vandalisme of pesten wordt als zwaar grensoverschrijdend gedrag benoemd. “Respectvol gedrag mag geen vaag begrip blijven. We benoemen wat dat precies betekent voor onze leerlingen.”

Het ijzer smeden als het ... koud is

Ook positief gedrag krijgt aandacht. Complimenten, positieve meldingen en extra verbinding zijn even belangrijk als afspraken over wat niet kan. Wanneer een leerling een basisregel overtreedt, komt die niet meteen in een sanctietraject terecht. De leerkracht behoudt autonomie. Pas bij grensoverschrijdend gedrag komt de zorg mee in beeld. Bij zwaar grensoverschrijdend gedrag wordt ook de directeur betrokken.

Voor jongeren is duidelijkheid heel belangrijk. Een leerling weet: als ik dit doe, dan is dat het gevolg. Daar kan je rustig over spreken, zonder je machtspositie te gebruiken. 
— Annelore Delbecque

Die rust is essentieel. Bij incidenten gaat het eerst over veiligheid. Pas daarna komen analyse, gesprek en herstel. “In het heetst van de strijd moet je geen sancties uitspreken. Zelfcontrole is de sleutel. Vanuit nieuwe autoriteit zeggen we: je moet het ijzer smeden als het koud is.”

Dat herstel kan alleen als er vooraf een relatie is opgebouwd. Daarom investeert het team bewust in gewone, positieve contacten met leerlingen. “Ik ken mijn leerlingen, ik weet waar ze voetballen en soms ga ik zelfs eens kijken naar een wedstrijd. Een leerling mag niet het gevoel hebben dat hij mij alleen ziet als er iets fout loopt. Als er al veel goede momenten zijn geweest, kan een moeilijk moment beter hersteld worden.”

Ook volwassenen mogen daarin kwetsbaar zijn. Als een leerkracht te fel reageerde, is het belangrijk om dat te benoemen. “Zeggen dat je fout zat, herstelt vertrouwen. Jongeren reageren daar vaak heel sterk op.”

Minder agressie, meer houvast

De aanpak levert resultaat op. Volgens Annelore daalde het aantal incidenten met agressie met ongeveer 60 procent. De school had vroeger ook een tijdelijke afzonderingsruimte, maar gebruikt die al vier jaar niet meer. Elke leerling heeft een individueel signaleringsplan. Daarin staat hoe je ziet dat een leerling spanning opbouwt en wat begeleiders dan wel of beter niet doen.

Ook het team ondersteunt elkaar. Als iemand te veel in emotie dreigt te gaan, kan een collega overnemen. “Dat vraagt een cultuur waarin je niet moet bewijzen dat je alles alleen aankan. Bij ons is het normaal dat iemand anders overneemt.”

Klasmanagement als preventie

Voor Annelore begint een positief leer- en leefklimaat niet bij sancties, maar bij goed klasmanagement. “Dat is het meest preventieve om moeilijk gedrag te voorkomen.” GO! Element zet daarom sterk in op de vraag hoe je lesgeeft aan deze doelgroep. Welke werkvormen werken? Hoe zorg je voor afwisseling? Hoe voorkom je dat leerlingen afhaken?

Je kan een sterk gedragsmodel hebben, maar als je didactiek niet goed zit, blijft het moeilijk. Een leerling met zware ADHD en opstandig gedrag 7 uur laten luisteren naar instructie, dat werkt niet. — Annelore Delbecque

Lees het artikel hier 

Nieuwe locatie gevonden voor schoolrestaurant VUUR

Slechts enkele dagen nadat de Brugse school Element een oproep lanceerde om een nieuwe locatie te vinden voor haar leerlingenrestaurant VUUR, zijn er niet één maar twee oplossingen gevonden. Daardoor kan het succesvolle onderwijsproject zonder onderbreking verdergezet worden.

VUUR is het praktijkrestaurant van de leerlingen uit de richting Food van Element. Elke vrijdagmiddag bereiden en serveren zij een gastronomische lunch voor het publiek, onder begeleiding van twee ervaren chefs. Het project kende sinds de start veel succes en was voor de rest van het schooljaar volledig volgeboekt. Toen recent duidelijk werd dat de tijdelijke locatie bij La Muse de Marcel in Sint-Andries niet langer beschikbaar zou zijn, moest de school op zoek naar een alternatief.

De oproep werd breed opgepikt en leidde al snel tot concrete voorstellen. Voor de resterende weken van dit schooljaar verhuist VUUR naar restaurant Tête Pressée aan de Koning Astridlaan in Brugge. Daar zullen de leerlingen vanaf vrijdag 5 juni tot en met vrijdag 19 juni hun restaurant uitbaten. Tête Pressée doet vandaag al dienst als praktijklocatie voor de bacheloropleiding Hotelmanagement van Hogeschool VIVES.

Daarnaast werd ook een oplossing gevonden voor de langere termijn. Vanaf het volgende schooljaar zal VUUR een nieuwe thuis krijgen bij Fox Flambé in de Ezelstraat.

Element is zilveren laureaat ‘Pesten, dat kan niet!-prijs 2022

Brugse middelbare school beloond voor aanpak tegen pesten

Op vrijdag 18 februari geeft het ‘Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten’ samen met haar partners het startschot van de 17e Vlaamse Week tegen Pesten. Traditiegetrouw gebeurt dat met het belonen van 10 scholen voor hun straffe antipestbeleid. Element, !mpactschool uit Sint-Andries, is zilveren laureaat.

De Pesten, dat kan niet!-wedstrijd geeft erkenning aan scholen van het basis- en secundair onderwijs die blijk geven van goede praktijk op het vlak van pestpreventie en –aanpak. De prijzen worden uitgereikt op basis van een lijvig wedstrijddossier en een korte presentatie voor de wedstrijdjury. De jury bestaat uit wetenschappelijke experten en ledenorganisaties van het Vlaams Netwerk Kies Kleur tegen Pesten die hoofdzakelijk of onder meer in het onderwijsveld actief zijn. Naast de winnaar van de hoofdprijs worden negen andere Vlaamse scholen als zilveren winnaars beschouwd. Zij ontvangen een certificaat, een cheque t.w.v. €500,00 en een prijzenpakket. Element is één van de twee West-Vlaamse scholen die in de prijzen vallen.

Waardering voor groeigerichte aanpak

Element is een Brugse middelbare school die zich richt zich tot een heel specifieke doelgroep van leerlingen met kwetsbaarheden. Het pedagogisch project zet in op sterke verbindingen. 

De jury had lof voor de preventieve en proactieve werking in het antipestbeleid en voor de  

herstelgerichte aanpak. Uit het verslag: ‘De antipestwerking van de school steunt op het weerbaar maken van de leerlingen en geeft erkenning aan de kwetsuren, de noden en behoeften die aan de basis liggen van de gedragsmoeilijkheden die leerlingen vertonen. De cultuur van re-connectie (inzetten op kracht, (zelf)respect en een multi-level aanpak) wil leerlingen behoeden voor stigmatisering. De aanpak is met andere woorden groeigericht en gaat opzoek naar kansen en opportuniteiten in en rond de leerling.’

Directeur Annelore Delbecque van Element: ‘Als team ervaren wij dat de jury inzicht heeft in onze werking. We vinden het bijzonder motiverend dat men vindt dat onze school een sterke visie heeft en dat wij groeien in deskundigheid. Men ziet ook dat we onze leerlingen aanmoedigen om – onder andere met de creatie van onze ‘gevoelsplekken’-  hun emoties ruimte te geven. We doen inspanningen om hun sociale vaardigheden te versterken en hen over hun eigen handelen te laten nadenken.’

Dankbaar voor erkenning en groeikansen

Element is dankbaar voor de waardering en neemt ook het advies mee om verder werk te maken van een gestroomlijnd handelingsplan voor het aanpakken van pest- en cyberpestincidenten. Annelore Delbecque: ‘Als team voelen we ons niet alleen gesterkt door de erkenning, maar ook door de groeikansen die onze deelname aan de ‘Pesten, dat kan niet!-wedstrijd’ ons hebben gegeven.’

ELEMENT

Manitobalaan 48, 8200 Sint-Andries Brugge

www.element.be

contact: Annelore Delbecque (directeur), tel. 050 71 18 87, directeur@element.be